Νέα & Εκδηλώσεις Δελτία Τύπου

Νέα & Εκδηλώσεις Δελτία Τύπου  

Κυμισάλα 2016: ανασκάπτοντας και σπουδάζοντας το παρελθόν
Δελτίο Τύπου
Ρόδος, 28/07/2016

Κυμισάλα. Ένα τοπωνύμιο το οποίο διατηρήθηκε από την αρχαιότητα έως και τις μέρες μας, ακραιφνώς, αναλλοίωτο, όπως αποδεικνύεται από τις ανευρεθείσες γραπτές αναφορές σε επιτύμβιες στήλες διαπρεπών ανδρών που ενταφιάστηκαν στην περιοχή και έφεραν τον διακριτικό εθνικό προσδιορισμό «Κυμισαλεύς». Η περιοχή εκτείνεται σε μιαν ευρύτατη γεωγραφική αρχαιολογική θέση (μεγαλύτερη των 10 τ. χλμ.), νοτίως της πόλεως της Ρόδου και σε απόσταση σχεδόν 70 χιλιομέτρων από αυτήν. Περικλείεται από τους ορεινούς επιβλητικούς όγκους του Αταβύρου και ειδικότερα του Ακραμίτη, του οποίου η πλησιέστερη και επιμήκης εντυπωσιακή παρουσία των κατακρημνισμένων ορεινών διαστρωματώσεών του δημιουργεί, αυτόματα, την αίσθηση μιας τάσης απομονωτισμού της ευρύτερης περιοχής από εκείνες του υπόλοιπου νησιού της Ρόδου.

Ο αρχαίος Δήμος των Κυμισαλέων, ο οποίος αποτελεί μέρος της συνολικής κοινωνικοπολιτικής επικράτειας της Καμιρίδος Χώρας, της κραταιής πόλεως – κράτους της Καμίρου, είναι πλέον αδιαμφισβήτητο, βάσει των αρχαιολογικών και επιγραφικών ευρημάτων, ότι κατοικείτο, αδιαλείπτως, από τον 7ο αιώνα π. Χ. έως και της περιόδου της Ύστερης Αρχαιότητας (4ος-6ος αι. μ.Χ.), σε πλήρη ανάπτυξη των τριών όμορων οικισμών του {Βασιλικά, Καμπάνες, Γλυφάδα-Μονοσύρια (αρχ.= Μνασήριον)} διατηρώντας επιπλέον μιαν κεντρική και τρεις επιμέρους περιφερειακές νεκροπόλεις, εντός της συνολικής γεωγραφικής παρουσίας του. Στον θαλάσσιο χώρο και ακριβώς απέναντι, εκτείνονται οι νησιωτικοί όγκοι της Χάλκης και της Αλιμιάς, που μαζί με τις βραχονησίδες που βρίσκονται περιμετρικά τους δημιουργούν έναν φυσικά προστατευμένο και απάνεμο θαλάσσιο «δρόμο», ο οποίος χρησιμοποιούνταν, χωρίς αμφιβολία, τις περιόδους που οι αρχαίοι αυτοί οικισμοί βρίσκονταν στο απόγειό τους. Στην κορυφή του λόφου του Αγίου Φωκά, που κείται σε μια ιδιότυπη «στρατηγική» δεσπόζουσα θέση, από την οποία μπορεί κανείς να έχει απρόσκοπτη οπτική επαφή με όλες ανεξαιρέτως τις προαναφερθείσες σημαίνουσες θέσεις, έως ακόμα και αυτού καθ’ αυτού του ιερού του Αταβυρίου Διός, φιλοξενείται η Ακρόπολη του Δήμου των Κυμισαλέων με ιερό, ελληνιστικού ναού, του οποίου δεν έχει διακριβωθεί έως σήμερα σε ποια θεότητα είναι αφιερωμένος. Περιβάλλεται περιμετρικά με εμφανή εντυπωσιακά τμήματα τειχών, ενώ η επικλινής «οφιοειδής» αρχαία διάβαση που οδηγεί σ’ αυτόν διαπερνά αρχαίο λατομείο και καταλήγει στις παρυφές των νεκροπόλεων του οικισμού.

Σε αυτόν τον τόπο διενεργούνται οι κοινές αρχαιολογικές έρευνες του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, μια αγαστή συνεργασία που έχει ξεκινήσει από το 2006.

Σε μια από τις σημαντικές αρχαιολογικές θέσεις της περιοχής και ειδικότερα στους δυτικούς πρόποδες του λόφου του Αγίου Φωκά, στην επονομαζόμενη θέση «Σκαλί», έλαβαν χώρα οι ανασκαφικές δραστηριότητες του ακαδημαϊκού έτους 2016, όπου συμμετείχαν μεταπτυχιακοί/ες και προπτυχιακοί/ες φοιτητές/τριες του Πανεπιστημίου Αιγαίου, υπό την δ/νση του αναπληρωτή καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας και Νομισματικής κ. Στεφανάκη Εμμανουήλ, καθώς και μεταπτυχιακοί φοιτητές της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών, παρουσία του καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας του ιδίου Φορέα, κ. Mariusz Mielczarek. Παράλληλα, στην αρχαιολογική θέση των Βασιλικών ομάδα φοιτητών και φοιτητριών της Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή κ. Ανδρέα Γεωργόπουλου πραγματοποιούσαν την φωτογραμμετρική αποτύπωση του πολεοδομικού ιστού του αρχαίου οικισμού.

Κατά την διάρκεια της προαναφερόμενης ανασκαφικής δραστηριότητας, που έγινε πραγματικότητα με την σημαντική αρωγή της εκκλησιαστικής επιτροπής Αγίου Παντελεήμονα Σιαννών, του Πολιτιστικού Συλλόγου Μονολίθου, και των κ.κ.: Στέλιου Κούτρη, Φαίδρας Μαλανδρή, Διαμαντή και Γιάννη Κονισσή, Μανόλη και Δέσποινας Ηρωνία, καθώς και των ακούραστων κατοίκων-εθελοντών της Δημοτικής Ενότητας Αταβύρου κ.κ.: Γιώργου Θυρή, Παρασκευής (Βιβής) Αγγέλου, Πέτρου Πλάτση, Σάββα Χαλκίτη και των, επ’ αμοιβή, εργατοτεχνιτών Γιώργου Πίκκου και Μανόλη Διακοαναστασίου, ερευνήθηκαν τέσσερις (4) τάφοι (εκ των οποίων ο ένας είναι διπλός), με υποτυπώδη κλίμακα οι δύο εξ αυτών και κανονική, αλλά ημιτελή, ο έτερος και προθαλάμους συνολικά. Οι τρείς από τους προαναφερθέντες τάφους ανευρέθησαν συλημένοι, για να επαληθευθεί, έτι περαιτέρω, η τυχοδιωκτική, ματαιόδοξη και αλγεινή αρχαιοκαπηλική διάθεση που εφαρμόζεται, αδιαλείπτως, στην ευρύτερη περιοχή από τα μέσα του 19ου αιώνα έως και τις τελευταίες δεκαετίες, δυστυχώς. Παρ’ όλα αυτά όμως απέδωσαν σημαντικά κεραμικά τεχνουργήματα, τα οποία χρονολογούνται περί τα τέλη του 4ου αι. π.Χ., παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα χρονολόγησης και του συγκεκριμένου τμήματος της νεκρόπολης γενικότερα.

Το διπλό ταφικό συγκρότημα επεφύλαξε μιαν έκπληξη στην ανασκαφική ομάδα, όταν αποκαλύφθηκε η είσοδος ενός ασύλητου τάφου, του οποίου η καλυπτήρια λίθος εντοπίστηκε ανέπαφη, ενώ στον εσωτερικό λαξευμένο ταφικό θάλαμο απεκαλύφθησαν το κρανίο και τα οστά παιδιού, από ανακομιδή, ηλικίας 8-12 ετών, (το γένος του οποίου θα πιστοποιηθεί μετά τη σχετική εργαστηριακή μελέτη των οστών) και η κτέρισή του αποτελούμενη από δύο μικρά αγγεία.

Τηρήθηκαν, ανελλιπώς, χειρόγραφα ημερολόγια για το σύνολο των ανασκαφικών τομών, στα οποία συμμετέχουν λεπτομερείς κατάλογοι ευρημάτων σχεδιαστικό και φωτογραφικό υλικό, όπως ακριβώς προβλέπουν οι κανόνες και τα επιστημονικά ειωθότα ανάλογων αρχαιολογικών διαδικασιών.

Η, ως άνω, ανασκαφή αποτέλεσε βασικό και αναπόσπαστο κομμάτι της πρακτικής άσκησης των προπτυχιακών και των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών αρχαιολογίας του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών και τίθεται, εναργώς, ως ακρογωνιαίος λίθος που μπορεί να συνδέσει, επί του, συχνά-πυκνά, επίπονου  πραγματικού αρχαιολογικού πεδίου, την θεωρητική γνώση που προσελήφθη με ακαδημαϊκή επάρκεια καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών τους. Η επαφή με το πραγματικό αρχαιολογικό πεδίο, είναι η σημαντικότερη ίσως ειδοποιός διαφορά που καθιστά τον θεωρητικό ερευνητή φοιτητή ως, εν δυνάμει, αρχαιολόγο, φυσική απόρροια μιας αμφίδρομης και αλληλένδετης σχέσης, θεωρίας και πράξης,  η οποία δεν μπορεί με άλλες εναλλακτικές μεθόδους να αντικατασταθεί ή να υποκατασταθεί.

Ως σημαντικότατη επίσης εμπειρία αναδεικνύεται ο επιστημονικός συγχρωτισμός των μελών του Πανεπιστημίου Αιγαίου με τους φοιτητές και καθηγητές του Πολυτεχνείου και της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών, «ακαδημαϊκή μείξη», που εκτός της προαγωγής μιας ιδιότυπης διεπιστημονικής-πολυπολιτισμικότητας που επετεύχθη με τους καλύτερους οιωνούς για περαιτέρω μελλοντικές ταυτόσημες συνεργασίες, ανέδειξε, πέραν πάσης, αμφισβητήσεως το γνωστικό ακαδημαϊκό επίπεδο των μελών του Πανεπιστημίου μας, φυσική συνέπεια, βεβαίως, μιας μακρόχρονης, επίπονης και επιτυχούς εκπαιδευτικής διαδρομής η οποία συντελείται ανελλιπώς.

Εν κατακλείδι, η πρόσκαιρη ίσως ηθική αμφιταλάντευση των συμμετεχόντων στη διαδικασία, ότι διασαλεύθηκε, κατά κάποιον τρόπο, η αέναη πανίερη ειρήνη των νεκρών, από την προαναφερθείσα αρχαιολογική ανασκαφική δραστηριότητα εξανεμίζεται, αυτομάτως, έναντι της προσήκουσας ευγένειας και του αρμόζοντα σεβασμού, δια του οποίου περαιώθηκε η σημαντική αυτή επιστημονική διαδικασία, η οποία ευελπιστεί, επιπροσθέτως, στην αποκρυστάλλωση, ενός ήδη εγκαθιδρυμένου επικού αρχαιοελληνικού παρελθόντος, στο οποίο δύναται, ως απόρροια, να εδραιωθεί, αλυσιδωτά, η φιλόδοξη ενατένιση ενός εναργέστερου μέλλοντος. Προς επίρρωσιν, του ηθικού υποβάθρου, των ανωτέρω σκέψεων προστίθεται η σαφώς διατυπωμένη άποψη του ανασκαφέα καθηγητή κ. Στεφανάκη, ότι μετά το πέρας της ανθρωπολογικής μελέτης, το σκελετικό υλικό που έχει ανακτηθεί από τις μέχρι σήμερα ανασκαφές στη νεκρόπολη της Κυμισάλας, θα επαναπατριστεί και θα τοποθετηθεί σε ένα οστεοφυλάκιο, το οποίο θα κατασκευαστεί στην περιοχή της νεκρόπολης της Κυμισάλας, στη μνήμη των αρχαίων Κυμισαλέων.

 

Ερευνητική/ανασκαφική ομάδα

Μανόλης Στεφανάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Mariusz Mielczarek, Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, Πολωνική Ακαδημία Επιστημών

Φανή Σερόγλου, Αρχαιολόγος, Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου

Jacek Rakoczy, διδάκτορας Αρχαιολογίας, Πολωνική Ακαδημία Επιστημών

Κωνσταντίνος Καλογερόπουλος, υποψήφιος διδάκτορας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Alexandra Jankowska, υποψήφια διδάκτορας, Πολωνική Ακαδημία Επιστημών

Piotr Komorewski, υποψήφιος διδάκτορας, Πολωνική Ακαδημία Επιστημών

Kristian Luczak, υποψήφιος διδάκτορας, Πολωνική Ακαδημία Επιστημών

Αναστασία Ψαρολογάκη, μεταπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Κωνσταντίνος Θώμογλου, μεταπτυχιακός φοιτητής, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ιωάννης Μάκρας, μεταπτυχιακός φοιτητής, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ευγενία Παντσίδου, προπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Κωστούλα Κωνσταντινίδη, προπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ευδοκία Κολτούκη, προπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανορμίτα Χατζηστρατή, προπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ελένη Αγναντοπούλου, προπτυχιακή φοιτήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Nick Salmon, υποψήφιος διδάκτορας, Birkbeck College, University of London

 

Ομάδα γεωμετρικής τεκμηρίωσης/αποτυπώσεων:

Ανδρέας Γεωργόπουλος, Καθηγητής Φωτογραμμετρίας, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Σέβη Ταπεινάκη, Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, υποψήφια διδάκτορας, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Δημήτρης Αδαμόπουλος, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Κλειώ Ακριτίδου, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Παναγιώτης Βότσης, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Σοφία-Ελένη Ιατρίδη, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Δημήτρης Κοντός, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Στυλιανός Κοσσιέρης, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Ολυμπία Κουρουνιώτη, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Στέλλα Κωνσταντινίδου, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Απόστολος Λάγγης, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Αντωνία Μαγκαφώση, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Ορφέας Σκέντζος, προπτυχιακός φοιτητής, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Ρόζα Ταούκη, προπτυχιακή φοιτήτρια, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

 

 

 

Για το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών

«Αρχαιολογία της Ανατολικής Μεσογείου από την Προϊστορική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα: Ελλάδα, Αίγυπτος, Εγγύς Ανατολή»,

του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών, του Πανεπιστημίου Αιγαίου, 

 

 

 

 

 

 

 

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

ΔΗΜΟΣΙΩΝ-ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΩΝ

relations@aegean.gr, τηλ.:22510 36173 ή 36171

FYSEI THESEI AIGAIO.jpg