Εισαγωγική ομιλία.
Σκεπτικό ανάληψης της πρωτοβουλίας από το πανεπιστήμιο Αιγαίου,
Σας ευχαριστώ πολύ για την παρουσία σας.
Κύριε Νομάρχα, κύριε Υποδιοικητά της Περιφέρειας,
Αντιλαμβάνεστε ότι η συγκεκριμένη Ημερίδα η οποία έχει χαρακτήρα αμιγώς
ακαδημαϊκού προβληματισμού και ευελπιστεί στο τέλος των εργασιών της να μας
έχει καταστήσει λίγο πιο ενήμερους, λίγο πιο ώριμους στον τρόπο που μπορούμε
να διατυπώσουμε σοβαρά και σωστά επιχειρήματα σε σχέση με το θέμα το οποίο
θα διαπραγματευθούμε σήμερα. Είναι αναγκαίο η ομιλία αυτή να θέσει ένα
περίγραμμα ερωτημάτων, λογικής, προβληματισμού διότι είναι σαφές στο μυαλό
μου ότι οι κοινωνίες του Αιγαίου μας παρακολουθούν από μακριά. Δεν κρύβω τη
σχετική μου απορία για το λόγο, τις αιτίες, που για ένα τόσο σημαντικό θέμα,
με επιχειρήματα όπως αυτά που ανέπτυξε ο κ. Νομάρχης και ο κ. Υποδιοικητής,
η σημερινή μας συνάντηση για ζωτικό θέμα λειτουργίας και υποστήριξης των
κοινωνιών των νησιών, είναι μία μεγάλη συγκέντρωση φίλων αλλά τίποτα απ'
ό,τι φαίνεται πέραν αυτού. Και το λέγω αυτό διότι πρέπει να τονίσω ότι μόνο
φίλους μπορούμε να δούμε εις την μικρή μας και περιορισμένη σύναξη. Φίλους,
διότι δεν μπορώ παρά να υπογραμμίσω την πολύ μεγάλη χαρά την οποία γεννά
νομίζω στο Πρυτανικό Συμβούλιο και σε μένα η παρουσία του Πρύτανη του
Πανεπιστημίου Πατρών. Του φίλου μας, συνομιλητή επί ενάμιση χρόνο τώρα, στις
ταραγμένες περιόδους της Ελληνικής παιδείας, τον Καθηγητή Σταύρο Κουμπιά ο
οποίος είμαι βέβαιος ότι και σε άλλο νησί αν γινόταν η συγκεκριμένη συζήτηση
και προσπάθεια, πάλι μαζί μας θα ήταν. Βλέπω κι άλλους φίλους. Βλέπω φίλους
από τη Μυτιλήνη. Βλέπω τον εξέχοντα καρδιοχειρουργό κ. Παττακό, βλέπω τον
εξέχοντα ιατρό κ. Βαμβουρέλλη, και βλέπω τελικά στην ωραία αυτή σύναξη της
Χίου, ότι Χίος-Μυτιλήνη περίπου 1-1 είναι παρά το γεγονός ότι οι Μυτιληνιοί
είμαστε λίγοι. Αυτό πρέπει να ερμηνευθεί με κάποιους τρόπους. Βεβαίως και
αναμφισβητήτως υπάρχουν οι συνάδελφοι από την Ιατρική Σχολή του
Πανεπιστημίου Κρήτης και βεβαίως συνάδελφοι από την Ιατρική Σχολή του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όλους αυτούς τους ευχαριστώ πάρα
πολύ για το χρόνο τον οποίο διέθεσαν. Ένα ερώτημα το οποίο τίθεται είναι
γιατί μαζευτήκαμε εδώ σήμερα και είναι πάρα πολύ σημαντικό το ερώτημα αυτό.
Είναι μία διαδικασία που μας επιτρέπει σίγουρα να συζητήσουμε, σίγουρα να
συνευρεθούμε αλλά είναι προφανές ότι δεν είναι επαρκές αυτό ώστε να
αιτιολογηθεί ο σημερινός μας προβληματισμός.
Κυρίες και Κύριοι, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου έχει έναν πολυετή στρατηγικό
σχεδιασμό ανάπτυξης όπως λέγεται, υιοθετημένο προ περίπου μίας οκταετίας. Ο
σχεδιασμός αυτός προβλέπει πέραν της ανάπτυξης καθεμίας εκ των εν λειτουργία
πανεπιστημιακών μονάδων, αναφέρομαι στη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο, τη Ρόδο, τη
Σύρο και την ανάπτυξη επιπροσθέτων μονάδων και σε άλλα νησιωτικά
συγκροτήματα, όπως όλοι γνωρίζουμε τη Σχολή της Λήμνου με το πρώτο ιδρυθέν
Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής για το οποίο παλεύουμε αν και έχουμε
Προεδρικό Διάταγμα, πώς θα το ενεργοποιήσουμε, και υπάρχει και κάπου μία
πρόβλεψη για την ίδρυση Σχολής Επιστημών Υγείας. Η έδρα αυτής της Σχολής,
στον αρχικό προγραμματισμό, τον πολυετή, ο οποίος είναι εν ισχύι στο βαθμό
που δεν έχει ουδέποτε ληφθεί ετέρα απόφασις, βρίσκεται εις το νομό
Δωδεκανήσου βάσει του αρχικού σχεδιασμού.
Κυρίες και Κύριοι, μιλάμε για ακαδημαϊκό σχεδιασμό, για ενέργειες οι οποίες
πρέπει να είναι αυστηρά προδιαγεγραμμένες με χρονοδιαγράμματα, με σαφείς
στόχους, με υποδομές και χρηματοδότηση. Διότι οτιδήποτε άλλο κάνουμε,
απλούστατα δεν είμεθα στο ύψος των απαιτήσεων που η Ελληνική κοινωνία έχει
από τα Ελληνικά πανεπιστήμια και δη, τα δημόσια Ελληνικά πανεπιστήμια. Έτσι
λοιπόν, είμαι υποχρεωμένος στην παρέμβασή μου να θέσω τρεις μεγάλους άξονες.
Ο πρώτος έχει να κάνει σε τι χρειάζεται ένα περιφερειακό πανεπιστήμιο και οι
επιμέρους του σχολές.
Κυρίες και Κύριοι, μη γελιόμαστε. Η ίδρυση ενός πανεπιστημίου ή ακόμα και
μιας έδρας κατά το παρελθόν, σηματοδοτούσε συστηματικά μια μείζονα θεσμική
τομή ως απάντηση σε θεμελιώδη ζητήματα της παιδείας, συχνά συνηρτημένα με
συναφή ζητούμενα μίας κοινωνίας η οποία ήταν πάντα εν κινήσει. Άκρως
ενδιαφέρουσες αναλύσεις ή αφηγήσεις μας έχουν δοθεί. Και έχουμε δύο κλασικά
παραδείγματα τέτοιων κειμένων τα οποία αποτελούν στην κυριολεξία 'αδάμαντες'
βιβλιογραφίας σχετικά με την ανώτατη εκπαίδευση στη χώρα μας, στην ανώτατη
παιδεία. Πρόκειται για τη μελέτη του Θεοδώρου Κρητικού σχετικά με την ίδρυση
της έδρας της Ιστορίας των Φυσικών Επιστημών εις το Πανεπιστήμιο Αθηνών, μία
συζήτηση η οποία διήρκεσε από το 1910 έως το 1924, και βεβαίως, το ιστορικό
κείμενο του Κωνσταντίνου Κριμπά του νυν ακαδημαϊκού εις τα βιβλία του
“Δαρβινικά και Θραύσματα Κατόπτρου” τα οποία αφορούσαν στην τεραστία
συζήτηση η οποία έγινε σχετικά με την ίδρυση και τον οργανισμό του
Πανεπιστημίου Πατρών που αυτή τη στιγμή είναι μαζί μας δια του κυρίου
Πρυτάνεως, το 1964. Οι περιπτώσεις αυτές είναι, Κυρίες και Κύριοι,
επιφανειακώς τελείως διαφορετικές. Εμφανίζονται ως μία συζήτηση
ενδοακαδημαϊκή, ελιτίστικη που αφορά πέντε καθηγητές και τέσσερις, αν
θέλετε, διοικητικούς υπευθύνους του υπουργείου. Πλην όμως, αναδεικνύουν, τις
κεντρικές ιδεολογικές διαφοροποιήσεις και συγκρούσεις γύρω από τη θέση και
το Λόγο με λάμδα κεφαλαίο, του θεσμού του πανεπιστημίου στην εξέλιξη της
Ελληνικής Κοινωνίας. Στην αρχή του αιώνα το διακύβευμα αφορούσε εις την
υπεράσπιση της ιδέας για την Ελληνική καταγωγή των φυσικών επιστημών. Η
περιβόητη έδρα Μιχαηλίδη εις το Καποδιστριακό. Όταν η χημεία γραφόταν ακόμα
το 'χη' με ύψιλον, η μελέτη των χυμών. Ενώ, στην περίπτωση του Πανεπιστημίου
Πατρών, η ίδρυση του οποίου όπως γνωρίζετε, στην κυριολεξία συγκλόνισε και
ανέτρεψε το διοικητικό μοντέλο του Ελληνικού πανεπιστημίου εν τη ευρεία
εννοία, η “σύγκρουσις” περιστρεφόταν γύρω από την υιοθέτηση του
αγγλοσαξωνικού ακαδημαϊκού μοντέλου και τη διαρκή απομάκρυνση από τη
γερμανοστραφή παράδοση του Ελληνικού πανεπιστημίου.
Κυρίες και Κύριοι, η πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα, τώρα δηλαδή, τα ίδια
ακαδημαϊκά θέματα ή ανάλογα, παραμένουν ενεργά και σχεδόν άλυτα. Η δε αρχική
τους αυθεντικότητα, μπορεί να έχει χάσει τη λάμψη της ως ζητούμενο παιδείας,
υποτάσσεται, όμως, κυρίες και κύριοι, σε σχήματα μη ακαδημαϊκής καταγωγής,
προέλευσης και παραγωγής. Η δραματική αλλαγή η οποία σημειώθηκε κατά τη
μεταπολίτευση, ήταν η επιλογή της “στρατηγικής” για την ίδρυση των πάμπολλων
περιφερειακών πανεπιστημίων, και αν κατά περίπτωση εμφανίζεται προφανής η
αιτιολόγηση της ίδρυσης, επί παραδείγματι θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ εις
το Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο Κρήτης, ως ιδρύματα τα οποία από την
πρώτη στιγμή είχαν εμφανή στόχευση εις τη διεθνοποίηση και την αριστεία,
είναι γνωστή η υποστήριξη προς αυτή την κατεύθυνση, ή το Πανεπιστήμιο
Αιγαίου ή το Πανεπιστήμιο Θράκης, που εκτός από ακαδημαϊκά ιδρύματα έχουν
κληθεί να παίξουν πλειάδα άλλων ρόλων. Άλλωστε, νομίζω ότι και ο κ. Νομάρχης
το είπε πριν από λίγο. Ως σύνολο, κυρίες και κύριοι, το εγχείρημα της
άνθησης της Παιδείας εις την ελλαδική περιφέρεια συχνά μοιάζει να είναι ένας
γίγας κολοβός που επιβιώνει κατασκευάζοντας τους νομιμοποιητικούς μύθους
του. Για την ίδρυση της “έκτακτης αυτοτελούς έδρας” της Ιστορίας των Φυσικών
Επιστημών στο Αθήνησι απαιτήθηκε διαπάλη ιδεών δεκαπέντε ετών 1910-1924. Για
το διπλασιασμό του αριθμού των Ελληνικών πανεπιστημίων χρειάστηκαν επίσης
δεκαπέντε χρόνια. Η δε συζήτησις, έγινε εκτός ακαδημαϊκού τόπου και άνευ
επαρκούς χρόνου. Και έγινε εντός πολιτικών και κυβερνητικών γραφείων και όχι
εντός των πανεπιστημίων. Μία διαδικασία τέτοια εκ των πραγμάτων δε διατύπωσε
ή δεν απάντησε σε θεμελιώδη διαζευτικά ερωτήματα τα οποία θα έδιδαν υπόσταση
στην τρέχουσα στρατηγική παιδείας. Δε λέω πολιτική, λέω στρατηγική παιδείας.
Επί παραδείγματι, εκκρεμεί η απάντηση στο ερώτημα, μαζικοποίηση σπουδών ή
ακαδημαϊκή αριστεία; Χωρίς να σημαίνει ότι το ένα αποκλείει το άλλο, αλλά
χρειάζονται διαδικασίες να στηθούν γύρω από αυτήν την απάντηση.
Κοινωνική πολιτική ή ακαδημαϊκή πολιτική; Και τα δύο μπορεί να συμβαδίζουν
αλλά με κάποιο τρόπο. Το ένα δεν αναιρεί το άλλο, προϋποθέτει μηχανισμούς
όμως, για να μην αναιρεί το άλλο.
Περιφερειακή ανάπτυξη ή ακαδημαϊκή ανάπτυξη;
Αυτά τα τρία “διαζευτικά” ερωτήματα δεν ετέθησαν ή δεν απαντήθησαν. Και
τολμώντας μία γενίκευση, αναλαμβάνοντας το κόστος ότι κάθε γενίκευση
προφανώς εμπεριέχει στοιχεία σφάλματος, αλλά τέλος πάντων καταδεικνύει μία
κατεύθυνση, θεωρώ ότι η συστηματική απάντηση του Ελληνικού περιφερειακού
πανεπιστημίου, κάθε πανεπιστημίου, αλλά ειδικότερα του περιφερειακού, μια
και σ'αυτό αναφερόμαστε σήμερα, στα ανωτέρω ερωτήματα, δίνει τον εξής
συνδυασμό απαντήσεων: ονειρικά επιδιώκουμε την αριστεία, κυρίες και κύριοι.
Θεωρούμε ότι πρέπει να είναι το αποτέλεσμα μίας συγκροτημένης και
υποστηριζόμενης ακαδημαϊκής πολιτικής, θεωρώντας ότι θα έχει δευτερογενείς
επιπτώσεις θετικές, οικονομικές, πολιτικές, πολιτισμικές στην περιφέρεια.
Υποχρεούμαστε, όμως, να διαπιστώσουμε ότι στα διαζευτικά αυτά ερωτήματα η
τρέχουσα πολιτική που συνήθως δίδεται μάλλον πηγαίνει προς την πρώτη πλευρά.
Δηλαδή, είναι βέβαιο ότι έχουμε φαινόμενο μαζικοποίησης μέσω του οποίου
γίνεται κοινωνική πολιτική η οποία στοχεύει στην περιφερειακή ανάπτυξη.
Χωρίς να είναι αυτό κακό, το ζητούμενο, όμως, είναι εάν μπορεί ή όχι το
Ελληνικό κράτος, η Ελληνική πολιτεία να ακούσει τη φωνή των πανεπιστημίων
και να λύσει επιμέρους το πρόβλημα των μετεγγραφών, επί παραδείγματι. Εδώ
ασκείται κοινωνική πολιτική εις βάρος τόσο του περιφερειακού πανεπιστημίου
από το οποίο αποχωρούν οι εισαχθέντες, όσο και εις βάρος του πανεπιστημίου
υποδοχής το οποίο έχει υποδομή, αν θέλετε, να αντέξει 100 φοιτητές και
καταλήγει να έχει 600. Εμείς εισάγουμε 180 φοιτητές σε μερικά τμήματα και
καταλήγουμε να έχουμε 30. Και εμείς και οι άλλοι, δεν μπορούμε να κάνουμε
σωστά τη δουλειά μας. Λέγαμε και χθες, επιτρέψτε μου αυτή τη μικρή
παρένθεση, ότι παρατηρώντας τα προβλήματα αυτά, τα οποία προκύπτουν από τα
αναπάντητα αυτά ερωτήματα που δεν ετέθησαν, δε ζητήθηκε να τεθούν ποτέ,
καταλήγουμε στην εξής διαπίστωση, όπως έλεγε και ο κύριος Κοσμήτορας
κάνοντας μία στατιστική ανάλυση: μαθαίνουμε όλοι στην Ελλάδα ότι έχουμε
υπογεννητικότητα και δημογραφικό πρόβλημα και όλη η συζήτηση για το
ασφαλιστικό γίνεται χρησιμοποιώντας αυτή τη σταθερά 1,4. Ό,τι κάθε
οικογένεια αποδίδει στην επόμενη γενεά 1,5 παιδί μεσοσταθμικά. Με αυτό το
νούμερο πάμε να κάνουμε τις αναλογιστικές μελέτες για το ασφαλιστικό. Κύριε
συνάδελφε, νομίζω ότι το γνωρίζετε. Θα σας έχει συμβεί πιθανότατα αντίστροφα
εσάς. Βρισκόμαστε ενώπιον θαύματος. Το Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων στη Χίο
έχει 180 εισακτέους φέτος. Εδώ και τρία χρόνια οι 150 προέρχονται από
τρίτεκνες οικογένειες. Το Τμήμα Γεωγραφίας στη Μυτιλήνη εισάγει 100
φοιτητές, οι 60 προέρχονται από τρίτεκνες οικογένειες κ.ο.κ. Ή θα
καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι στην Ελλάδα εάν δεν είσαι τρίτεκνος,
γεωγράφος δε γίνεσαι. Ή το αντίστροφο, για να γίνεις γεωγράφος πρέπει να
είσαι τρίτεκνος. Δεν υπάρχει πιθανότητα να έχουμε τέτοιο δημογραφικό
πρόβλημα και όσοι περίπου μπαίνουν σε πανεπιστήμια της περιφέρειας αιφνιδίως
να έχουν από 6 αδέλφια ο καθένας. Δε γίνεται αυτό το πράγμα. Έτσι συμβαίνει
γιατί υπάρχει αυτή η, αν θέλετε, θεσμική αρχή κάπου με την ιστορία των
μετεγγραφών, που ουσιαστικά γνωρίζοντας και την εκπληκτική προσαρμοστικότητα
του νεοέλληνος, των στερεοτύπων του και της διοικήσεως, μετ' ευκολίας
συστρέφεται και διαστρέφεται ακόμα και η καλόπιστη αρχική πολιτική. Νομίζω
ότι έχουμε πει στη Σύνοδο, θα θυμόσαστε κύριε Πρύτανη, να γίνονται
μετεγγραφές. Βεβαίως και να γίνονται μετεγγραφές με μία προϋπόθεση. Στη
σχολή που θα πάει ο νεαρός βλαστός να έχει βάση ανάλογη με την πρώτη,
δεύτερη, τρίτη επιλογή του στο μηχανογραφικό. Διότι αυτό το πράγμα το οποίο
γίνεται είναι π.χ. στη Διοίκηση Επιχειρήσεων βάζει πρώτη επιλογή το Τμήμα
της Χίου που έχει χαμηλότερη βάση λόγω περιφερειακότητας κτλ., μπαίνει στη
Χίο και πάει στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών δια μετεγγραφής λόγω
πολυτεκνίας. Αυτά είναι απαράδεκτα πράγματα. Και δεν είναι δυνατόν να
καθόμεθα όλοι άφωνοι ενώπιον του προβλήματος αυτού.
Έτσι λοιπόν, το πρώτο θέμα που είπα και ενδεχομένως πλατείασα ζητώντας σας
συγγνώμη, είναι ότι οποιαδήποτε προσπάθεια θα θελήσει να κάνει το
Πανεπιστήμιο Αιγαίου προς αυτή την κατεύθυνση, θα γίνει υπό τις προϋποθέσεις
ότι ως Ίδρυμα και ως κοινωνία θα έχουμε απαντήσει σε αυτά τα τρία ερωτήματα.
Γιατί το θέλουμε αυτό; Γιατί θέλουμε ουσιαστικές σπουδές αριστείας εις το
ευρύτερο πεδίο των επιστημών της υγείας; Διότι θα ασκήσουμε ακαδημαϊκή
πολιτική και θα λειτουργήσουμε υπέρ της ανάπτυξης και δεν θα είμαστε απλά
ένα συμπλήρωμα του οποιοδήποτε Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος. Αν
η λύση είναι το πρώτο, δηλώνω ευθέως από τώρα ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου
επί της παρούσης πρυτανείας δεν ενδιαφέρεται. Εμείς θέλουμε να το κάνουμε
αυτό το πράγμα υπό την προϋπόθεση της αριστείας, της ακαδημαϊκής πολιτικής,
της κοινωνικής και ακαδημαϊκής ανάπτυξης των νησιών μας, διότι ζούμε σε αυτά
τα νησιά και ξέρουμε ότι υψηλές υπηρεσίες υγείας, ακόμα υψηλότερες από αυτές
που παρέχονται σήμερα είναι προϋπόθεση για την ανάπτυξη των κοινωνικών και
μέσα σε αυτές και του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Να μην ξεχνάμε ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου ιδρύθηκε κάποια στιγμή ως
Πανεπιστήμιο Ιωνίας στη Σμύρνη με πολύ σαφή στρατηγικό στόχο για την
ελληνική κοινωνία. Δε λειτούργησε ποτέ. Μία εβδομάδα πριν ανοίξει
κατεστράφη, όπως ξέρετε, η Σμύρνη. Και ο Καραθεοδωρή πήρε το κλειδί, πήρε τα
μηχανήματα που είχε φέρει, τα παρέδωσε εις το Πανεπιστήμιο Αθηνών και αν πας
τώρα να αναζητήσεις αυτά που αποτελούν τμήμα της ελληνικής ιστορίας, της
ελληνικής ακαδημαϊκής ιστορίας, και της ιστορίας των επιστημών, φοβούμαι
κυρίες και κύριοι, ότι ουδείς μπορεί να σας πει πού βρίσκονται. Έχουν
εντοπιστεί, αλλά θα καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες είμαι βέβαιος, για να
βρεθεί το κλειδί το ιστορικό. Είναι η τελευταία πόρτα που κλείδωσε στη
Σμύρνη κάποτε και πήρε το κλειδί ο Καραθεοδωρή και το έδωσε στην κυβέρνηση.
Το τελευταίο κλειδί της ελληνικής παρουσίας στα παράλια. Κι αυτό το κλειδί
που σημαίνει το σταμάτημα μιας ιστορίας χιλιάδων ετών το χάσαμε. Αυτό είναι
το πρώτο. Ο Καραθεοδωρή με το Βενιζέλο το 1929 επανήλθε με απόφαση ομόφωνη
της Βουλής των Ελλήνων. Υπουργός Παιδείας τότε ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου.
Παίρνουν την απόφαση για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Χίο ή στη
Μυτιλήνη έλεγε η απόφαση εκείνη το 1929. Στόχος η ανάδειξη του αρχιπελάγους
ως ιστορική συνέχεια της παραγωγής πολιτισμού σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή
του κόσμου. Ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιό μας το 1984. Ερώτημα, αυτά τα 60 τι
γινόταν; Μεγάλο ερώτημα. Γιατί υπήρξε αυτή η ιστορική ασυνέχεια; Και το
ερώτημα είναι, έχουμε συνειδητοποιήσει ότι αυτή τη στιγμή το Πανεπιστήμιο
Αιγαίου είναι το έκτο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της χώρας;
Ο άνθρωπος ο οποίος ανέλαβε να βάλει μπρος για τρίτη φορά το Πανεπιστήμιο
Αιγαίου ήταν ο καθηγητής Κώστας Σοφούλης. Δεν ξέρω αν γνωρίζετε τον κύριο
Σοφούλη, είναι προσωπικότητα με μεγάλο βάρος. Την ημέρα που παρέδωσε την
προεδρία της Διοικούσας Επιτροπής μας μάζεψε όλους και μας είπε ότι “σας
αφήνω ευχή και κατάρα…. να κάνετε ώστε κάθε κύμα του Αιγαίου να ψιθυρίζει το
όνομα του πανεπιστημίου του”. Αυτά, κυρίες και κύριοι, είναι τα συμβολικά
μας αποθέματα πάνω στα οποία εμείς είμαστε υποχρεωμένοι σήμερα να κινηθούμε.
Και κατά λογική συνέπεια, με απόλυτη πίστη σε αυτού του είδους τα συμβολικά
αποθέματα, εμείς προχωράμε. Δεν κάνουμε ούτε ταχείες, ούτε αποδιοργανωμένες,
ούτε οπορτουνιστικές κινήσεις. Ξεκάθαρες συζητήσεις.
Και καταλήγω στον τρίτο άξονα. Μιλάμε πλέον συγκεκριμένα για τις σπουδές
υγείας. Υπάρχουν ή όχι ακαδημαϊκές σπουδές; Ποιες είναι αυτές; Πόσο
κοστίζουν; Σε τι ερωτήματα έρχονται να απαντήσουν; Ποιες ανάγκες έρχονται να
θεραπεύσουν; Ποιο είναι το λειτουργικό σχήμα που προσιδιάζει σε ένα
νησιωτικό χώρο; Ποιος ο ρόλος των νέων τεχνολογιών; Όταν λέμε επιστήμες
υγείας εννοούμε μόνο την ιατρική ή εννοούμε και μία μακρά σειρά άλλων
επιστημών ή ειδικοτήτων που συμπληρώνουν την κεντρική ιατρική πρακτική και
οι οποίες, αν ενδεχομένως υπάρχουν, καθιστούν πολύ πιο αποτελεσματικό το
ρόλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας; Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις μονάδες
του Εθνικού Συστήματος Υγείας προς παροχήν ιατρικής εκπαιδεύσεως; Αυτά είναι
ερωτήματα. Εγώ, κυρίες και κύριοι, κάνω θεωρητική οικολογία και μαθηματικά.
Ο κύριος Γκιάλας είναι φυσικός υψηλών ενεργειών. Ο κύριος Ζώρας είναι
νομικός και κάνει κοινωνιολογία των θεσμών. Η κυρία Βιτσιλάκη είναι
κοινωνιολόγος της εκπαίδευσης. Δεν πρόκειται να κάνει το Πανεπιστήμιο
Αιγαίου τους μαθητευόμενους μάγους. Ζητάμε από εσάς, γι'αυτό είμαστε εδώ, να
μας πείτε ποια είναι τα σωστά ερωτήματα και να μας καθοδηγήσετε στις σωστές
απαντήσεις. Και να μας πείτε ποια είναι τα κριτήρια και τα κατώφλια που αν
δεν ικανοποιηθούν δεν μπορούμε να έχουμε επιτυχία στο εγχείρημά μας. Επί
παραδείγματι, νοείται μεγάλη ιατρική σχολή εγκατεστημένη σε κοινότητα 10.000
ατόμων; Ή μία μεγάλη ιατρική σχολή, παράδειγμα, θέλει 2 εκατομύρια κατοίκους
γύρω της; Όταν λέμε επιστήμες υγείας είναι μόνο η ιατρική ή υπάρχουν και
άλλα πράγματα σήμερα που πολύ σημαντικά; Έχουμε τα λεφτά για να κάνουμε
αυτήν την ιστορία; Ο γεωγραφικός χώρος επίδρασης είναι στραμμένος μόνο προς
τη Δύση; Κοιτάζει μόνο τα νησιά και τη δυτική Ελλάδα; Ή στρατηγικά είναι
στραμμένος προς την ανατολή; Κοιτάζει δηλαδή την παροχή υπηρεσιών υγείας και
προς την ενδοχώρα της Μικρασίας; Αυτά είναι στρατηγικά ερωτήματα. Αυτά τα
ερωτήματα προσπάθησε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου να φέρει πάνω στο τραπέζι. Για
να συζητήσει, για να μάθει, για να μη βρεθεί όμηρο κανενός τυχαίου γεγονότος
το οποίο θα του πει, σήμερα είναι Φλεβάρης, αύριο είναι Μάρτης, άνοιξε
Τμήμα, όπως έχει συμβεί. Οι ιατρικές σπουδές κοστίζουν διότι είναι πολύ
μεγάλη ιστορία, και δεν πρόκειται, παρά με τεραστία σοβαρότητα να
απαντήσουμε στο θέμα αυτό. Τώρα, πώς από αυτή την πεντακάθαρη θέση ευρέθη ο
πρύτανης να χαρακτηρίζεται ανεκδιήγητος διότι έχει αποφασίσει πού θα βάλει
ιατρική σχολή στο Αιγαίο, μετά από όλα όσα ακούσατε και μετά από αυτά τα
οποία είναι πεντακάθαρα και χιλιοειπωμένα, αυτά, κυρίες και κύριοι, είναι
κατανοητά μεν, αλλά προκύπτουν νομοτελειακώς από έναν λόγο. Δεν ετέθησαν και
δεν απαντήθηκαν ποτέ τα τρία αρχικά ερωτήματα. Μαζικοποίηση versus αριστεία,
κοινωνική πολιτική versus ακαδημαϊκή πολιτική, και περιφερειακή ανάπτυξη
versus ακαδημαϊκή ανάπτυξη. Στο θολό αυτό τοπίο μπαίνουν άλλα κριτήρια
μπροστά. Ποιος είναι πιο μεγάλος, ποιος κατά συγκυρία είναι πιο ισχυρός, από
πού κατάγεται ο υπουργός κ.ο.κ. Κυρίες και κύριοι, εδώ είμαστε μαζεμένοι για
να ζητήσουμε βοήθεια για το αν θέτουμε τα σωστά ερωτήματα. Αν πρέπει καν να
θέσουμε τα ερωτήματα αυτά. Και να ζητήσουμε τη συνδρομή όλων προς την
κατεύθυνση της ιδρυτικής ευχής και της ιδρυτικής κατάρας του Κώστα Σοφούλη
να κάνουμε κάθε κύμα του Αιγαίου να ψιθυρίζει το όνομα του πανεπιστημίου
του. Σας ευχαριστώ πολύ.
Α. Τρούμπης
Πρύτανης Παν. Αιγαίου